Những đồng tiền ổn định – Thiên đường trú bão
Những đồng tiền ổn định – Thiên đường trú bão
Mặc dù bão có vẻ đã tạm tan mình đăng lại bài này cho ai muốn tìm hiểu những đồng tiền có giá trị ổn định, theo mình nó có thể là tương lai của phương tiện thanh toán.
Nhân dịp mùa bão dồn dập, mình xin giới thiệu đến độc giả những đồng tiền tránh bão và tương lai của những đồng tiền này. Bài viết sẽ phân tích sâu trên góc độ mô hình kinh tế của những đồng tiền có giá trị ổn định.
Nhân dịp mùa bão dồn dập, mình xin giới thiệu đến độc giả những đồng tiền tránh bão và tương lai của những đồng tiền này. Bài viết sẽ phân tích sâu trên góc độ mô hình kinh tế của những đồng tiền có giá trị ổn định.
Bitcoin ra đời với những ưu điểm vượt trội như không bị quản lý bởi chính phủ, dễ dàng chuyển khoản mà không qua đơn vị trung gian, không có khả năng đóng bang hay tịch thu tài sản. Tuy nhiên vân đề lớn nhất đối với Bitcoin đã ngăn chặn nó trở thành phương tiện thanh toán là mức độ biến động giá quá lớn. Và lời giải cho vẫn đề này là những đồng tiền ổn định (stablecoins)
Đồng tiền ổn định (stablecoins) bản chất là tiền điện tử nhưng có giá trị ổn định. Những đồng tiền này có những đặc điểm nổi bật của Bitcoin, tuy nhiên có giá trị ổn định, điều này khiến chúng có tiềm năng trở thành phương tiện thanh toán, lưu trữ giá trị và đơn vị đo lường. Những đồng tiền này mong muốn trở thành những đồng tiền thanh toán cầu, phục vụ thị trường thanh toán trên 90,000 tỷ USD. Theo chúng tôi có 4 đặc điểm để một đồng tiền điện tử có thể trở thành phương tiện thanh toán toàn cầu:
- Giá ổn định
- Khả năng mở rộng
- Tính bảo mật
- Tính phân tán cao (không giống như tether, các tài sản đảm bảo được quản lý bởi 1 công ty)
Hiện tại chưa có stablecoins nào đạt được cả 4 điều kiện trên, phần lớn chỉ đạt được một vài tiêu chí kể trên. Tính ổn định và tính phân tán đã tồn tại ở một số đồng tiền, nhưng khả năng mở rộng và mức độ bảo mật cao sẽ cần thời gian để hoàn thiện.
Hiện tại có 3 mô hình để tạo ra những đồng tiền: dựa trên giấy ghi nợ, dựa trên tài sản đảm bảo, và mô hình seigniorage shares.
Mô hình thứ nhất 1: Phát hành tiền trên giấy ghi nợ.
Cách phát hành tiền điện tử này được coi như giấy ghi nợ. Mô hình này được sử dụng bởi các đồng tiền điện tử lớn như tether và Digix. Ở mô hình này một công ty hoặc một tổ chức sẽ nắm giữ tài sản tại ngân hàng hoặc các đơn vị lưu trữ tải sản (vàng đối với Digix). Giá trị của những đồng tiền điện tử được phát hành (bản chất là giấy ghi nợ) nằm ở nghĩa vụ thanh toán của những công ty phát hành. Nhược điểm lớn nhất của mô hình này là tính tập trung. Điều này yêu cầu đơn vị phát hành đồng tiền phải là những công ty có uy tín, và họ cam kết thanh toán các nghĩa vụ liên quan. Ví dụ của tether đã cho thấy nhược điểm của mô hình này do thiếu tính minh bạch và rủi ro thanh khoản của đơn vị phát hành.
Các đồng tiền điển hình nhóm này là Tether, Sweetbridge, Stably, Digix
Mô hình thứ hai: Phát hành dựa trên tài sản đảm bảo
Mô hình hai là các đồng tiền này được đảm bảo bởi chính các tài sản số trên mạng blockchain. Mô hình đi đầu trong nhóm này là Bitshares. Hiện tại có một số đồng tiền khác đang thực hiện mô hình này Maker, Havven (đồng tiền này đang thực hiện airdrop miễn phí bạn đọc có thể tham gia tại đây). Trong mô hình này các đồng tiền ổn định được đảm bảo bằng chính những đồng tiền điện tử khác dựa trên hợ đồng thông minh nên bạn có thể thanh toán ra tài sản đảm bảo bất kỳ khi nào.
Đối với mô hình của Maker, đồng tiển Maker Dao được đảm bảo ETH, được giữ trong hợp đồng thông minh. Ví dụ khi một người dùng tạo ra 50$ đồng Maker dao, họ sẽ bị giữ lại 50$ trong hợp đồng thông minh, họ chỉ có thể lấy lại ETH khi họ thanh toán Maker dao. Mặc dù không cần bên thứ 3, tuy nhiên vấn đề của những đồng tiền này là tài sản đảm bảo cũng là đồng tiền số, có mức độ biến động rất cao nên dễ dàng xảy ra tình trạng tài sản đảm bảo giảm sâu dưới giá trị của đồng phát hành. Để đảm bảo bảo vấn đề này phần lớn các đồng tiền dạng này yêu cầu số lượng tài sản đảm bảo lớn, để tránh rủi ro tín dụng.
Các đồng tiền điển hình nhóm này là Bitshares (BitUSD), Maker (Dai), Havven, Augmint, Nubit
Mô hinh thứ ba: Seigniorage Shares
Mô hình này gần giống với mô hình phát hành tiền của ngân hàng trung ương. Đồng tiền sẽ không đảm bảo bằng bắt cứ thứ gì ngoài niềm tin rằng đồng tiền có giá trị. Tại mô hình này, một số tiền ban đầu sẽ tạo ra và được định giá trên USD. Khi nhu cầu đối với những đồng tiền này tăng hoặc giảm, thì nguồn cung cũng sẽ tăng giảm tương ứng để đảm bảo bảo giá ổn định. Giả sử đồng tiền được cố định tại 1$, khi nhu cầu tăng đẩy giá lên 1.1$ thì hệ thống sẽ tự động in tiền đẩy giá xuống mức 1$ và ngươc lại sẽ mua vào
Một trong những đồng tiền điển hình của mô hình này là Basecoin. Đồng tiền này được hoạt động theo hình thức “trái phiếu, cổ phiếu”. Ở mô hình này khi giá giảm, hệ thống sẽ phát hành “trái phiếu” nợ để mua tiền điện tử vào làm giảm nguồn cung (khá giống với cách điều hành của ngân hàng nhà nước). Tuy nhiên vấn đề lớn đối với mô hình này là làm sao để xác định được cần mua hay cần bán bao nhiêu để ổn định giá, khi mà hệ thống hoàn toàn hoạt động phân tán, không có can thiệp của bên thứ ba. Một vấn đề nữa là nếu giá giảm quá nhanh, hệ thống sẽ phải in rất nhiều trái phiếu nợ để mua vào dẫn đến tình trạng vỡ nợ. Ngoài ra còn các vấn đề liên quan đến lãi suất trái phiếu, lợi tức của những người nắm giữ cổ phiểu của hệ thống phát hành tiền. Có thể nói đây là mô hình mô phỏng lại quá trình in tiền thực tế nhưng được triển khai trên thế giới ảo với công nghệ blockchain và được thực hiện bởi máy tính.
Các đồng tiền điển hình nhóm này là Basecoin, Fragments, Carbon
Bạn có thể tham khảo thêm cơ chế này tại đây
Oracles.
Tất đồng tiền điện tử hiện tại sẽ phải giải quyết vấn đề này đó chính là oracles. Do các đồng tiền điện tử được cố định theo giá các tài sản bên ngoài như USD, vàng, thì hệ thống cần lấy dữ liệu về tỷ giá ở bên ngoài thông qua Oracles . Tuy nhiên vấn đề đối với phương pháp này:
- Sử dụng những nguồn dữ liệu uy tín do một đơn vị cung cấp (trusted oracle), đối phương pháp này nguồn dữ liệu có thể bị sửa đổi có lợi cho đơn vị cung cấp.
- Lấy nguồn dữ liệu từ nhiều data feeds và lấy tỷ giá trung bình, giải pháp này được sử dụng bởi Bitshares, các nguồn data feeds sẽ được chấm điểm và loại bỏ nếu cung cấp dữ liệu sai, vấn đề là nếu phần lớn các data feeds liên kết với nhau cung cấp sai thông tin thì hệ thống cũng sụp đổ.
- Sử dụng giải pháp Shelling point, theo phương pháp này người nắm giữ tiền sẽ biểu quyết tỷ giá vào hệ thống, và mức độ quan trọng của phiếu biểu quyết sẽ dựa vào số lượng tiền điện tử họ nắm giữ trong hệ thống. Hệ thống sẽ tự tìm kiểm và thưởng những người có câu trả lời trong khoảng 25th và 75th percentile, những người còn lại sẽ bị phạt. Mô hình này được dựa trên lý thuyết trò chơi để tìm ra điếm tối ưu. Bạn có thể tham khảo bài viết của Vitalik Buterin về cachs tiếp cận này tại đây
Tổng kết.
Những đồng tiền điện tử có giá trị ổn định vẫn còn trong giai đoạn thử nghiệm, tuy nhiên nếu triển khai thành công thì đây sẽ là nền tảng giúp tiền điện tử trở thành phương tiện thanh toán trong tương lai.
Bài viết tham khảo bài viết của Vitalik Buterin, Snider và bravenewcoin
